zohar-vayikra-ana-okim-lah-nachamu-gilyon

בס"ד · שַׁבָּת נַחֲמוּ

אֲנָא אוֹקִים לָהּ

"איך אַליין וועל זי אויפהייבן"

א ווארט צו שבת נחמו לויטן הייליגן זוהר, פרשת ויקרא דף ו' ע"א · מיכאל אור

דער שווערסטער פסוק אין תנ"ך

דער ביטערסטער פסוק וועגן גלות געפינט זיך נישט אין איכה — נאר אין עמוס: "נָפְלָה לֹא תוֹסִיף קוּם בְּתוּלַת יִשְׂרָאֵל" — געפאלן איז די בתולת ישראל, און זי וועט מער נישט אויפשטיין. א טויער וואס האט זיך, כלומרשט, פארשלאסן אויף אייביג.

אין זוהר קומט רבי יהודה צום רשב"י מיט א פארפינסטערט פנים. זיין קשיא איז פשוט און שרעקלעך: אויב א ווייב גייט אַוועק אין כעס און קומט קיינמאל נישט צוריק — וויי צו די קינדער וואס זענען פארטריבן געווארן מיט איר. אויב די מאמע האט נישט קיין וועג צוריק, האבן מיר אויך נישט.

איין ווארט טוישט אַלעס

דעם רשב"י'ס ענטפער שטייט אויף איין דקדוק — אזא לייענען וואס קערט איבער דעם גאנצן פסוק אָן צו טוישן אין אים אַן אות. עס שטייט נישט "וְלֹא אוֹסִיף לַהֲקִימָהּ" — איך וועל זי מער נישט אויפהייבן. עס שטייט "לֹא תוֹסִיף קוּם" — זי וועט נישט אויפשטיין. זי — פון זיך אַליין. וועגן דעם וואס וועט זי יא אויפהייבן, זאגט דער פסוק גארנישט. וואס האט זיך געהערט ווי א פארשלאסענער טויער, איז באמת איבערגעבן דעם שליסל פון איין האנט אין דער צווייטער.

דער משל פונעם מלך מיט דער מלכה

דער זוהר דערציילט עס ווי א מעשה. א מלך האט געצערנט אויף דער מלכה און זי אַרויסגעשיקט פון פּאַלאַץ — אויף א באַשטימטע צייט. ווען די צייט איז אויסגעגאנגען, איז זי צוריקגעקומען פון זיך אַליין. אזוי איין מאל, צוויי מאל, דריי מאל. אבער דאס לעצטע מאל האט זי זיך דערווייטערט, און קיין טערמין איז נישט געשטעלט געווארן. און דער מלך האט געזאגט:

הַאי זִמְנָא לָאו הוּא כִּשְׁאָר זִמְנִין דְּהִיא תֵּיתֵי קָמַאי — אֶלָּא אֲנָא אֵיזִיל עִם כָּל בְּנֵי הֵיכָלִי וְאַתְבַּע עָלָהּ... מַאן חָמָא יְקָרָא דְּמַטְרוֹנִיתָא בְּהַהִיא זִמְנָא — עַד דְּאָחִיד לָהּ מַלְכָּא בִּידוֹי, וְאוֹקִים לָהּ, וְאוֹמֵי לָהּ דְּלָא יִתְפְּרַשׁ מִינָּהּ לְעָלְמִין.

"דאס מאל איז נישט ווי די אַנדערע מאלן, וואס זי איז געקומען פאר מיר — איך וועל אַליין גיין, מיט אַלע בני היכלא, און זי אויפזוכן." יעדער פריערדיגער גלות האט געהאט א קץ — מצרים'ס פיר הונדערט יאר, בבל'ס זיבעציג. אין יעדן איינעם האבן אידן געפונען דעם כח צוריקצוקערן, און זי — "וַתָּבֹא לִפְנֵי הַמֶּלֶךְ". דער לעצטער גלות האט נישט קיין באַקאַנטן סוף, און דאכט זיך — נישט קיין כח מער. און דוקא דערפאר קערט זיך איבער די ריכטונג: "הִנֵּה מַלְכֵּךְ יָבוֹא לָךְ" — דער מלך קומט צו דיר, נישט דו צו אים. איבערצובעטן, אויפצוהייבן, גאנץ צו מאכן, און אַהיימצוברענגען — דאס מאל אויף אייביג.

נַחֲמוּ נַחֲמוּ — ביז דער אייבערשטער קומט אַליין

דעם שבת ליינען מיר "נַחֲמוּ נַחֲמוּ עַמִּי". דער מדרש (פסיקתא דרב כהנא) דערציילט: דער אייבערשטער שיקט די נביאים און די אבות, איינער נאכן צווייטן, טרייסטן ירושלים — און זי נעמט נישט אָן קיין תנחומין פון קיינעם. ביז דער אייבערשטער זאגט: וועל איך גיין מיט אייך, און מיר וועלן זי טרייסטן צוזאַמען. דאס איז וואס שבת נחמו מעלדעט אָן: נישט בלויז א הבטחה אַז מיר וועלן געטרייסט ווערן — נאר די בשורה ווער דער מנחם איז: "אָנֹכִי אָנֹכִי הוּא מְנַחֶמְכֶם" — איך אַליין. דער טאפּלטער "נחמו" שעפּטשעט עס אַרויס: א טרייסט נישט דורך א שליח — נאר בכבודו ובעצמו.

דער כבוד וואס מ'געפינט אין שטויב

אין דער מלכה'ס נידעריגסטער מינוט — ליגנדיג אין שטויב — זאגט דער זוהר זיין שטוינענדסטן ווארט: "מַאן חָמָא יְקָרָא דְּמַטְרוֹנִיתָא בְּהַהִיא זִמְנָא" — ווער האט ווען געזען דעם כבוד פון דער מלכה ווי אין יענער שעה? נישט כבוד טראץ דעם שטויב — כבוד ווייל דער מלך איז אַראָפּ ביזן שטויב צוליב איר. די גמרא גיט דעם א נאמען: וואו דו געפינסט זיין גבורה, דארט געפינסטו זיין ענוה (מגילה ל"א). זיין אַראָפּנידערן מינערט נישט זיין כבוד — עס ווערט איר כבוד.

און דערפאר רופט די גמרא משיח'ן "בַּר נַפְלֵי" — דער זון פונעם פאַל (סנהדרין צ"ו) — און לערנט אַז דער גואל איז געבוירן געווארן אין דעם טאג ווען דער בית המקדש איז פארברענט געווארן. די גאולה קומט נישט אָן נאך דעם פאַל, פון דרויסן. זי ווערט געבוירן אינעווייניג אין אים. און דאס איז דער סוד פון "אָקִים אֶת סֻכַּת דָּוִד הַנֹּפֶלֶת": א חרוב'ע שטוב איז חורבות — אבער א געפאלענע סוכה בלייבט אַלץ א סוכה. דער זוהר רופט די סוכה "צִלָּא דִּמְהֵימְנוּתָא" — דער שאָטן פון אמונה. אמונה איז טאקע אזוי: זי קען פאַלן, אבער זי הערט קיינמאל נישט אויף צו זיין וואס זי איז. זי דארף נישט קיין איבערבויען. זי דארף אַן אויפהייבן.

די ווערטער זינגסטו שוין

אין משל רופן די בני היכלא צו דער מלכה: "קוּמִי אוֹרִי כִּי בָא אוֹרֵךְ" און "הִתְנַעֲרִי מֵעָפָר קוּמִי". באַקאַנט? דער הייליגער מקובל ר' שלמה אלקבץ האט די דאזיגע פסוקים אַריינגעפלאָכטן אין לכה דודי. יעדן פרייטאג צו נאכטס, מקבל זייענדיג די שבת מלכתא, ווערן מיר אַליין די בני היכלא דמלכא — און חזר'ן איבער, וואך נאך וואך, די אייגענע ווערטער וואס וועלן זי איינמאל אויפהייבן אויף אייביג.

פאר יעדן איד באַזונדער

וואס עס ווערט געזאגט אויף כלל ישראל, ווערט געזאגט אויף יעדער אידישער נשמה. אויב דו ביסט געפאלן אין אַזאַ פּלאַץ פון וואַנעט דו קענסט זיך נישט אַרויסקריכן — איז דער מאמר אָנגעשריבן געווארן פאר דיר: דיין פאַל איז נישט אינדרויסן פון דער מעשה — ער איז אינעווייניג אין איר. די מינוט וואס פילט זיך די מערסט פארלאָזטע, איז פּונקט די מינוט ווען דער מלך איז שוין אַרויס פון זיין פּאַלאַץ און איז אונטערוועגנס צו דיר — ער איז נאר נאכנישט אָנגעקומען. ווי דער הייליגער רבי נחמן האט אויסגעשריגן: קיין יאוש איז אין דער וועלט גאָר נישט פאַראַן! פון דיר ווערט פאַרלאַנגט נאר איין זאַך: נישט אַנטלויפן פון שטויב איידער דער מלך קומט אָן. זיין ווי די רעיה אין שיר השירים — "אֲנִי יְשֵׁנָה וְלִבִּי עֵר": דער גוף אין שטויב, און די אמונה וואַך — האָרכנדיג אויפן קלאַפּ אין טיר.

"נָפְלָה לֹא תוֹסִיף קוּם" — פון זיך אַליין. אָבער: אֲנָא אוֹקִים לָהּ — איך אַליין וועל זי אויפהייבן.

שבת נחמו — דער מלך איז שוין אונטערוועגנס.

◆